Đáng chú ý, trong Chương trình hành động thực hiện nghị quyết, Thành ủy yêu cầu, các cấp ủy, tổ chức Đảng và toàn hệ thống chính trị phải đổi mới tư duy, hành động quyết liệt để chung sức, đồng lòng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc. Trong đó, hai nhiệm vụ then chốt đang được thành phố thực hiện là hoàn thiện thể chế và xác lập mô hình tăng trưởng mới đã thể hiện rõ tinh thần kiến tạo phát triển trong kỷ nguyên mới.
Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội làm việc với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông nhằm thúc đẩy triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ phục vụ phát triển Thủ đô. Ảnh: Diệu Phương
1.Khát vọng xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại trước hết được thể hiện mạnh mẽ qua việc hoàn thiện khung thể chế phát triển đột phá - một trong những yêu cầu đặc biệt quan trọng được đề ra tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Mới đây nhất, tại kỳ họp thứ ba (kỳ họp chuyên đề) diễn ra ngày 2-6, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã xem xét, quyết nghị hàng loạt cơ chế, chính sách mở đường cho giai đoạn phát triển mới của Thủ đô. Các nội dung được xem xét, quyết định tại kỳ họp gồm: Các nhóm nghị quyết về kinh tế - ngân sách, văn hóa - xã hội, đô thị, pháp chế, khoa học, công nghệ và môi trường...
Điểm nổi bật là kỳ họp đã quyết định nhiều nội dung quan trọng để triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026 - có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026. Trong đó phải kể đến những cơ chế, chính sách đang được cán bộ, đảng viên và nhân dân Thủ đô rất quan tâm như: Quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô; quy định nội dung mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho các đối tượng chính sách; quy định tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, chức danh, số lượng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố...
Đối với lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - động lực chính để phát triển nhanh và bền vững Thủ đô trong kỷ nguyên mới, kỳ họp đã quyết nghị các cơ chế, chính sách quan trọng như: Quy định về thử nghiệm có kiểm soát; chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng, tổ chức có hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao công nghệ... Với những quy định mới này, thành phố xác định phải kiến tạo môi trường pháp lý, không gian cho hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu, thử nghiệm và sản xuất nhằm chuyển đổi mô hình phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng cho rằng, Luật Thủ đô năm 2026 đã trao cho thành phố thẩm quyền cùng với các cơ chế đặc thù, vượt trội. Đây là bệ phóng chiến lược để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới. Nhiệm vụ quan trọng, then chốt và có ý nghĩa quyết định đặt ra với thành phố là phải ban hành các văn bản quy định chi tiết đồng bộ, sát đúng thực tiễn, khả thi cao và tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả để đưa luật vào thực tiễn cuộc sống.
Có thể thấy, trong quá trình cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, thành phố đã xác định nhiệm vụ thiết kế các cơ chế, chính sách phải được đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, tác động chính sách, nguồn lực thực hiện, tính khả thi và sự đồng thuận xã hội, đặc biệt là các nội dung vượt trội, đặc thù. Tinh thần xuyên suốt, càng khẩn trương, càng phải bảo đảm chất lượng, tính thực tiễn và hiệu quả của từng cơ chế, chính sách. Các chính sách khi được ban hành phải đi ngay vào cuộc sống, tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển Thủ đô và nâng cao đời sống nhân dân.
2.Cùng với hoàn thiện thể chế, khát vọng xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại đang được cụ thể hóa qua việc xác lập và từng bước triển khai vào thực tiễn mô hình tăng trưởng mới.
Cụ thể, mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô lấy tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm. Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, việc xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô theo cấu trúc “ba trụ cột - năm động lực - bốn không gian phát triển” và thực hiện đồng thời ba chuyển dịch cấu trúc về động lực tăng trưởng.
Chuyển dịch thứ nhất, từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa vào năng suất. Mục tiêu cụ thể là nâng đóng góp năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) lên 57% vào năm 2030 và 60% năm 2035; giảm hệ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn đầu tư) từ 6,5 đến 7,5 xuống còn khoảng 5,5; tăng năng suất lao động đạt mức tương xứng với mục tiêu tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) 11%/năm.
Chuyển dịch thứ hai, từ đầu tư công sang đầu tư tư nhân. Theo đó, ngân sách Nhà nước chuyển vai trò sang vốn mồi, có giới hạn tỷ trọng tối đa trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Mỗi đồng vốn ngân sách phải kéo theo bội số đầu tư tư nhân. Khu vực tư nhân, nguồn lực đất đai và tài sản công là 3 trụ cột huy động vốn chủ lực để hoàn thành mục tiêu vốn đầu tư xã hội 5 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, đầu tư nhà nước khoảng 1,5 triệu tỷ đồng (30%); đầu tư khu vực tư nhân khoảng 3,1 triệu tỷ đồng (62%); vốn đầu tư nước ngoài - FDI khoảng 400 nghìn tỷ đồng (8%). Riêng năm 2026 là 730 nghìn tỷ đồng (đầu tư công 220 nghìn tỷ đồng, đầu tư tư nhân 460 nghìn tỷ đồng, FDI là 50 nghìn tỷ đồng).
Giải pháp xuyên suốt được đưa ra là tăng thu ngân sách bền vững; sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công; tối ưu nguồn lực đất đai; tập trung huy động vốn tư nhân; phát triển thị trường vốn đô thị; khai thác các nguồn lực chiến lược Trung ương bàn giao. Trong đó, phát triển thị trường vốn đô thị sẽ được thực hiện qua trái phiếu Thủ đô theo dự án; trái phiếu xanh; trái phiếu doanh thu; quỹ đầu tư hạ tầng; trung tâm tài chính số Thủ đô (tài chính số, blockchain, tài sản số, sàn giao dịch carbon)...
Chuyển dịch thứ ba, từ ngành truyền thống sang ngành dựa vào tri thức. Mục tiêu cụ thể là đưa tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 40% vào năm 2030; tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GRDP đạt khoảng 9% vào năm 2030...
Trong đó, về kinh tế số, thành phố xây dựng Hà Nội là Trung tâm Đổi mới sáng tạo vùng Thủ đô và cả nước; hình thành hệ sinh thái “Make in Hanoi” với Khu công nghệ cao Hòa Lạc là hạt nhân. Để Khu công nghệ cao Hòa Lạc trở thành trung tâm khoa học, công nghệ tầm cỡ khu vực, thành phố xác định rõ 7 điều kiện cần, đó là: Các đại học và viện nghiên cứu hàng đầu đặt trụ sở; trung tâm nghiên cứu và phát triển của các tập đoàn công nghệ lớn tham gia và có cơ sở; các tổ chức trung gian như vườn ươm doanh nghiệp, đơn vị thương mại hóa công nghệ tham gia; có quỹ đầu tư công, tư và mạo hiểm đủ lớn; hành lang pháp lý đủ rộng cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; hạ tầng hiện đại đồng bộ; giao thông kết nối thuận tiện với trung tâm Thủ đô Hà Nội.
Cùng với đó, thành phố phát triển khu công nghiệp công nghệ số tập trung tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu; khu công nghệ cao sinh học tại phường Thượng Cát. Đặc biệt, thành phố đổi mới cơ chế quản lý khoa học, công nghệ, chuyển từ cấp kinh phí theo đề tài sang đặt hàng theo nhu cầu thực tiễn; trả tiền theo kết quả cuối cùng; chấp nhận rủi ro có kiểm soát (sandbox, quỹ đầu tư mạo hiểm); thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm thành phố Hà Nội... Thành phố sẽ hình thành các ngành công nghiệp mũi nhọn dựa trên 10 nhóm công nghệ chiến lược là: Trí tuệ nhân tạo, blockchain, mạng 5G/6G, robot, bán dẫn, công nghệ y sinh học, năng lượng và vật liệu mới, an ninh mạng, hàng không - vũ trụ, điện toán đám mây và dữ liệu lớn...
Thành phố cũng phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trong đó, nhiệm vụ quan trọng là hoàn thành các không gian văn hóa: Khu Hoàng thành Thăng Long; Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; Khu văn hóa - di sản Sơn Tây; hình thành Khu nghệ thuật biểu diễn 24/24h tại trục “hành lang văn hóa” Hồ Gươm - Tràng Tiền - Nhà hát Lớn...
Hiện thực hóa từng mục tiêu, nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đảng bộ, chính quyền Thủ đô đang cho thấy tinh thần khẩn trương chuyển hóa chủ trương thành hành động cụ thể, định lượng được kết quả, sản phẩm. Đây là bước tiến rõ nét về phương thức, chất lượng và hiệu quả lãnh đạo, điều hành. Trong khi đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương của thành phố cũng đã, đang chuyển mạnh từ tư duy triển khai theo việc được giao sang tư duy chủ động xác định nhiệm vụ trọng tâm, nền tảng, mở đường phát triển. Tất cả nhằm chung sức, đồng lòng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.