Việc triển khai thi hành kịp thời, hiệu quả Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy thành phố Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo cơ hội để thành phố Hà Nội phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Phạm Hùng
Chuyển từ “phân cấp” sang “phân quyền triệt để”
Một trong những thay đổi căn bản nhất của Luật Thủ đô (sửa đổi) là chuyển từ cơ chế “phân cấp” sang “phân quyền triệt để”. Khác với trước đây khi nhiều quyết định quan trọng vẫn phải xin ý kiến Trung ương, Luật xác lập nguyên tắc trao quyền chủ động cho chính quyền Hà Nội trong tổ chức bộ máy, quản lý kinh tế - xã hội và điều hành đô thị.
Việc phân quyền không chỉ dừng ở giao nhiệm vụ mà bao gồm cả quyền quyết định, đi kèm trách nhiệm giải trình. Điều này giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, đặc biệt là trong các lĩnh vực như đầu tư công, quy hoạch, tổ chức bộ máy và cung cấp dịch vụ công.
Điểm mới trong Luật Thủ đô (sửa đổi) là thí điểm cơ chế, chính sách. Theo đó, thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại thành phố Hà Nội.
TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, việc Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định thành phố được thí điểm cơ chế, chính sách khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định, thể hiện mức độ trao quyền đặc thù cho Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế linh hoạt, thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới. Đây là cơ sở để Hà Nội đi đầu trong đổi mới chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.
Việc thí điểm cơ chế, chính sách phải bảo đảm các nguyên tắc: Phù hợp với Hiến pháp, không trái với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; không hạn chế quyền con người, quyền cơ bản của công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh; bảo đảm công khai, minh bạch; không phương hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của cộng đồng, đạo đức xã hội, thuần phong, mỹ tục; không làm ảnh hưởng đến chính sách đại đoàn kết dân tộc và chính sách tôn giáo của Nhà nước; thời gian thí điểm không quá 5 năm và có thể được gia hạn không quá 5 năm.
Về quy định này, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu, khi tổ chức thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), các đơn vị cần chủ động rà soát, đánh giá việc thực hiện pháp luật, xác định khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn, khoảng trống về thể chế và kịp thời đề xuất xây dựng nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng trên địa bàn thành phố.
Việc xây dựng nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách được thực hiện theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy định của HĐND thành phố và phải bảo đảm các yêu cầu: Áp dụng đối với những vấn đề mới, chưa được pháp luật điều chỉnh hoặc cần cơ chế, chính sách khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội; xác định rõ nội dung, phạm vi, thời gian thực hiện thí điểm và lộ trình triển khai thực hiện; trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình thực hiện thí điểm; bảo đảm đủ nguồn lực và các điều kiện cần thiết để thực hiện thí điểm; có cơ chế theo dõi, kiểm soát, giám sát, đánh giá, biện pháp quản trị rủi ro trong quá trình thực hiện thí điểm; xác định rõ tiêu chí đánh giá hiệu quả và các nội dung cần thiết khác.
Xây dựng biểu tiến độ cụ thể của từng nhiệm vụ
Về Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà thông tin, Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo ra 3 “luồng lan tỏa” chính. Thứ nhất, lan tỏa về tư duy quản trị: Luật mang tính “phát kiến và thử nghiệm”. Những chính sách mới nếu thực hiện hiệu quả tại Hà Nội sẽ trở thành kinh nghiệm để nhân rộng ra các địa phương trong cả nước, đặc biệt với các đô thị lớn. Thứ hai, lan tỏa về kinh tế - xã hội: Khi được tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, Hà Nội sẽ phát huy vai trò cửa ngõ giao lưu hội nhập, thúc đẩy hạ tầng hiện đại, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực cho toàn Vùng Thủ đô Hà Nội và các địa phương lân cận. Thứ ba, lan tỏa về hình ảnh quốc gia: Một Thủ đô xanh, thông minh, hiện đại sẽ góp phần nâng cao vị thế Việt Nam, thu hút đầu tư và nguồn lực chất lượng cao.
Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, HĐND thành phố quyết tâm đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống. Luật không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thông thường, mà là một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa những khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Thường trực HĐND thành phố đã chỉ đạo các ban cùng Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố tiếp tục làm việc với các sở, ngành liên quan để rà soát kỹ lưỡng, tránh bỏ sót các nội dung, văn bản, nhiệm vụ, đồng thời căn cứ vào thời điểm có hiệu lực thi hành của các quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) để xây dựng biểu tiến độ cụ thể của từng nhiệm vụ.